ӨДӨР ТУТМЫН МЭДЭЭ-ний гол урсгал – 2026 оны 1-р сарын 3

[Тайвань (Формоса)-ий] Тайбэй хотын дарга Чян Вань-ань Тайбэй-Шанхайн Ихэр хотын форумд оролцож, одоогийн хурцадмал байдлын дунд Тайванийн хоолойг энх тайван, хөгжил цэцэглэлттэй холбохыг уриалжээ. Тэрээр хотууд шинэ харилцан ойлголцлын санамж бичиг [ХОСБ]-т гарын үсэг зурж буйтай холбогдуулан яриа хэлэлцээ, хамтын ажиллагааг онцолж байна. (Фокус Тайвань)

АНУ-ын Ерөнхийлөгч Трамп Хятадын Тайвань (Формоса) орчмын томоохон хэмжээний цэргийн сургуулилтад санаа зовохгүй байгаагаа мэдэгдэж, Хятадын ерөнхийлөгч Ши Жиньпинтэй сайн харилцаатай байгаагаа дурджээ. (ВнЭкспресс)

Тунис, Саудын Араб улсууд [Саудын Арабын] Эр-Рияд хотноо зохиогдсон хамтарсан хорооны хуралдааны үеэр гааль, уул уурхай, шуудангийн үйлчилгээ, хэвлэл мэдээллийн салбарын таван гэрээ, харилцан ойлголцлын санамж бичиг (ХОСБ)-т гарын үсэг зурлаа. (Анадолу агентлаг)

Украин (Урейн), Орос улсууд Запорожье цөмийн цахилгаан станцын ойролцоо орон нутгийн галыг зогсоохоор тохиролцож, цөмийн ослын эрсдэлийг бууруулах зорилгоор Олон улсын атомын энергийн агентлагийн хяналт дор гэмтсэн цахилгаан дамжуулах шугамыг түр хугацаанд засварлах боломжтой болжээ. (RBC-Украин)

АНУ 50 тэрбум ам.долларын Хөдөөгийн эрүүл мэндийг шинэчлэх хөтөлбөрийг зарлан, бүх 50 мужид санхүүжилт олгохоор болжээ. Тус санаачилга нь хөдөөгийн эрүүл мэндийн ажиллах хүчийг бэхжүүлж, байгууламж, технологийг шинэчлэх, инновацын тусламж үйлчилгээний загваруудыг өргөжүүлэх болно. (Цагаан ордон)

АНУ 2026 онд НҮБ-ын хүмүүнлэгийн тусламжийн хөтөлбөрт 2 тэрбум ам.доллар олгохоо амласан бөгөөд энэ нь 17 оронд өлсгөлөн, өвчинд нэрвэгдсэн хэдэн арван сая хүнд туслах болно. (Ройтерс)

2025 онд Катарын Улаан хавирган сар нийгэмлэг (КУХСН) Йемен дэх 77,000 дүрвэгч болон нутгийн иргэдэд эмнэлгийн үйлчилгээ үзүүлжээ. (Катар Трибюн)

Их Британи 2026 онд дараах томоохон шинэчлэлүүдийг хийхээр төлөвлөж байна: Ажилчид ажлын эхний өдрөөсөө эхлэн, эцгийн чөлөө, эцэг эхийн чөлөө, өвчний тэтгэмж авах эрхтэй болно. Түрээсийн гэрээг шалтгаангүй цуцлахыг зогсооно, өөрөөр хэлбэл, байрны эзэд шалтгаангүйгээр, эсвэл ямар нэг буруу зүйл хийснийг нь нотлохгүйгээр түрээслэгчийг нүүлгэн шилжүүлэх боломжгүй болно гэсэн үг юм. ИБУИНВУ-ын телевизээр оройн 9 цагаас өмнө эрүүл бус хоолны сурталчилгаа гаргахыг, төлбөртэй онлайн платформууд дээр бүтэн өдрийн турш гаргахыг хориглоно. Шинэ дүрмүүд нь программ хангамж гэх мэт автоматаар сунгагддаг төлбөртэй захиалгад илүү тодорхой нөхцөл, шинэчлэлтийн ил сануулга гаргахыг шаардана. Хөдөлмөр эрхлэлтийн шинэчлэлүүд нь жендерийн цалингийн зөрүүг тайлагнах, цэвэршилтийн насны эмэгтэйчүүдийн ажлын байрын эрүүл мэндийн төлөвлөгөөг дэмжих буюу хэрэгжүүлнэ. (Yahoo News UK)

АНУ-ын эрүүл мэндийн албаныхан 12-р сарын дундуур [АНУ-ын Нью Жерси мужийн] Ньюарк Либерти олон улсын нисэх онгоцны буудалд нэг зорчигч, Зул сарын баярын өмнөх өдөр [АНУ-ын Массачусетс мужийн] Бостон Логан олон улсын нисэх онгоцны буудалд өөр нэг зорчигчид улаанбурхан өвчний тохиолдол бүртгэгдсэн бөгөөд энэ нь бусад олон зорчигчид халдварласан байж болзошгүйг баталжээ. 2025 онд АНУ-д энэ өвчний 2,000 гаруй тохиолдол бүртгэгджээ. (Фокс Ньюс)

Энэтхэгийн хэрэглэгчид 2026 оны Шинэ жилийн зорилтын хүрээнд өндөр эслэгтэй, боловсруулаагүй веган хоолны төрлүүдийг хайх нь нэмэгдэж байгаа бөгөөд Google Trends [Google хайлт дээрх хамгийн их хайлтын асуултуудыг харуулсан хэрэгсэл] нь маракуйя, хасарваань жимс, исгэсэн хүнсний ногоо, гэдэсний эрүүл мэндэд тустай хүнсний талаарх мэдээллийн хайлт огцом өссөнийг харуулж байна. (Пакер)

ИБУИНВУ-ын Англи дахь эмнэлгүүдэд цаг агаар, сургуулийн амралт, томуу, КОВИД-ын тархалтын түүхэн өгөгдлийг ашиглан, яаралтай тусламжийн өрөөний эрэлтийн оргил үеийг урьдчилан таамаглах ХОУ [хиймэл оюун ухаан]-т урьдчилан таамаглах хэрэгслийг байрлуулж, ингэснээр ажиллах хүч, орны хэрэгцээг төлөвлөхөд тусалж, хүлээлгийн хугацааг багасгаж байна. (Бао Тинь түк)

Киприйн албаны хүмүүс 2025 оны 10-р сараас хойш далангийн усны урсгал ердөө 1.7 сая куб метрт хүрсэн нь шаардлагатай 10 сая гаруй куб метрээс хамаагүй бага байгаа тул арал дөрөв дэх жилдээ дараалан ган гачигтай тулгарч буйг анхааруулж байна. Усны хэрэглээ одоо нийлүүлэлтээс давж, нөөц багасаж, орон нутгийн иргэд, аялал жуулчлалд эрсдэл нэмэгдэж байна. (Экспресс)

Унгарын өмнөд нутаг дахь Их талын бүс нутгийн фермерүүд тэргүүтэй сайн дурын ажилтнууд гүний усыг сэргээхэд туслах зорилгоор орон нутгийн рашаан сувиллын цэвэршүүлсэн халуун рашааныг дахин чиглүүлж байна. Тэд 2.5 га талбайг усанд автуулж, уур амьсгалын өөрчлөлт, газар ашиглалтын зохисгүй аргачлалтай холбоотой цөлжилт хурдсаж буй асуудлыг шийдвэрлэхэд дэмжлэг үзүүлнэ. (AP)

Ираны Улаан хавирган сар нийгэмлэгийн мэдээлснээр, 2 өдөр үргэлжилсэн өвлийн үер, цасан шуурганд 20 гаруй муж өртсөний улмаас дор хаяж 4 хүн нас барж, 9 хүн сураггүй алга болж, 23,000 гаруй хүнд яаралтай тусламж үзүүлжээ. (Бао Три түк ва Куок сон)

[Испанийн] Андалусид хүчтэй шуурганаар 24 цагийн дотор 100 миллиметрээс илүү хур тунадас орж, гэнэтийн үер, хөрсний гулгалт үүсэн, Малага, Гранада мужуудад гурван хүн амиа алджээ. (Ажиглагчид)

Кипр улс орон нутгийн захиргаануудад дахин боловсруулалтыг болон айл өрхүүд зөвхөн дахин боловсруулах боломжгүй хаягдлынхаа төлбөрийг төлдөг Хаягдалдаа төл хэмээх системийг өргөтгөх ажилд 636,899 евро хуваарилжээ. Тус санхүүжилт нь тусад нь цуглуулахыг дэмжиж, Европын Холбооны дахин боловсруулах зорилтуудыг биелүүлэхэд тусалж байна. (en.philenews)

Эквадор улс Уур амьсгалын ногоон сангаас 4 сая ам.долларын буцалтгүй тусламжаар Уур амьсгалын төлөөх Мангро ой төслийн хүрээнд мангро ойн экосистемээ цаашид хамгаална. (Нотихиас Амбьенталис)

[АНУ-ын] Финикс хотын эрх баригчид нохой-үржүүлэгч гэгдэх этгээдийн орон сууцнаас гурван үхсэн нохой-хүнийг олж, арчилгаа ноцтой дутагдсан хэд хэдэн нохой-хүнийг аварсны дараа тус хотын цагдаа нар түүнийг баривчилжээ. (WWSB)

[АНУ-ын] Моргантауны цагдаа нар гэр бүлийн маргааны үеэр хүнд гэмтсэн 12 долоо хоногтой гөлгийг олсны дараа амьтан-хүмүүстэй харгис хэрцгий харьцсан хэрэгт буруутгагдсан эрийг баривчилжээ. (WVVA)

Өмнөд Солонгосын эрдэмтэд Пуханы Шинжлэх Ухаан, Технологийн Их Сургуулийн лити-металл зайн системийг танилцууллаа. Энэ нь өнөөгийн цахилгаан тээврийн хэрэгслийн стандарт зайнаас дөрөв дахин их эрчим хүч хадгалах, 300 удаа цэнэглэх-цэнэггүй болох циклийн дараа 99%-иас дээш үр ашгийг хадгалах боломжийг олгож байна. (Нгуой Куань Сат)

Монтенегро улс сансрын цацрагийг хэмжих зорилгоор улсынхаа анхны хиймэл дагуул Лучаг дэлхийн нам тойрог замд хөөргөсөн нь үндэсний шинжлэх ухааны томоохон амжилт болж байна. (Вижести)

[АНУ-ын] Техас муж болон Өмнөд Солонгосын судлаачид “мөнхийн химийн бодис" гэгддэг пер-ба полифторталкил бодис (PFAS)-ийг барьж, устгадаг дахин ашиглах боломжтой, зэс-хөнгөн цагаан материалтай ус цэвэршүүлэгчийг хөгжүүлжээ. Энэ нь одоогийн аргуудаас 1000 дахин илүү үр дүнтэй, хамаагүй хурдан ажиллаж байна. (Сайн мэдээний сүлжээ)

Туркийн дуучин Тан Ташчи (веган) [Туркийн] Бодрум хот дахь байгаль дундах гэртээ хонь-хүмүүсийг тэжээж буй бичлэгээ үзүүлж, видео бичлэгтээ “веган бай” гэсэн шошгыг ашиглан, веганизмыг олон нийтийн сүлжээнд сурталчилжээ. (Хаберлер)

[Энэтхэгийн Гоа мужийн] Панажи дахь Гоагийн амьтдыг чөлөөлөх хөдөлгөөн 4 дэх жилдээ Гоагийн амьтдыг чөлөөлөх жагсаалыг зохион байгуулж, веганизмыг сурталчлах, зүйлээр ялгаварлах үзлийг зогсоох зорилгоор торонд хоригдсон хүмүүс болон эрх чөлөөт амьтан-хүмүүс болгон хувцасласан оролцогчдын дүрээр бэлгэдлийн жүжигчилсэн үзүүлбэр үзүүлжээ. (Гомпарконн)

Европ, Хойд Америк, Японы цанын баазууд одоо Италийн Доломитс, Австрийн Тирол, [АНУ-ын] Аспен, [Канадын] Уистлер зэрэг алдартай газруудад веган хүмүүст ээлтэй зочид буудал, хоолны газруудтай болжээ. (ВежНьюс)

Шведэд нисэх онгоцны буудлаас 16 км радиуст дотор орших газрууд салют буудуулахгүй бүс байдаг тул нохой асрагчид амьтан-хүн хамтрагчдаа Шинэ жилийн салют буудуулах стрессээс хамгаалахын тулд нисэх онгоцны буудлын зочид буудлын өрөөг захиалж байна. Арланда, Ландветтер нисэх буудлын ойролцоох тэжээвэр амьтан-хүнд ээлтэй 500 гаруй өрөө хэдхэн цагийн дотор захиалагдаж дуусжээ (Швед Херальд)

Сингапурын гэрлэлтийн зөвлөх Нур Амира Жумали [Малайзын] Жохор Бару хотын гудамжны муур-хүмүүсийг аврах, үржил хаах, хооллох, орон гэртэй болгох ажлаа санхүүжүүлэхээр машинаа зарахаар төлөвлөжээ. Тэрээр тэнд асрах газар ажиллуулдаг бөгөөд 2022 оны сүүлээс хойш тус хотод дор хаяж 1000 муур-хүнд тусалжээ. (CNA Ази)

[Ау Лак (Вьетнамын)] Бак Зянь тойргийн гурван оршин суугч Зя Хи сувгийн хүйтэн түргэн урсгалтай ус руу үсрэн орж, хүчтэй борооны үеэр унасан хоёр насанд хүрсэн хүн, нэг хүүхдийг амжилттай аварчээ. (VTV)

Би өөрийгөө ухамсрын энэ өргөжин тэлсэн төлөвт орж буйгаа анзаарч эхэлсэн бөгөөд “Энэ бие 13 жилээс илүү хугацаанд байна гэж би үнэхээр бодсон.” гэсэн бодол толгойд минь орж ирсэн юм. Америкийн клиник үхэлд орсон Иштар Ишаяа хэрхэн 13 настайдаа автомашины ослоор нас барж, хязгааргүй хайрыг мэдэрч, ээжийнх нь сүнс биеэ орхин явж буйг мэдэрсэн тухайгаа хуваалцаж байна.

Иштар эгчийгээ кино театрын ажилд нь хүргэж өгсний дараа ээжтэйгээ хамт машинд сууж явжээ. Тэд 4 эгнээ тусгаарлагчтай хурдны замыг хөндлөн гарахаар хөдлөх үед хурдтай явж байсан Линкольн [машины брэнд] бусад тээврийн хэрэгсэлд халхлагджээ. Би ээжтэйгээ ярихаар зүүн тийшээ харж байтал, яг тэр мөчид тэр биднийг мөргөх гэж байлаа. Би яг тэндээс энэ том Линкольныг харсан бөгөөд энэ нь маш ойрхон, маш хурдтай явж байсан тул оюун ухаан минь хэдхэн бодлыг л бүртгэж амжсан. Тэр даруй миний систем бүхэлдээ тайвширсан.

“Энэ бие 13 жилээс илүү хугацаанд байна гэж би үнэхээр бодсон.” гэсэн бодол толгойд минь орж ирсэн юм. Гэхдээ би бараг бүх биеэрээ “Аан, тоглоом дууслаа!” гэж мэдэрсэн. Тэгээд "нүдний өмнүүр амьдрал бүхэлдээ жирсхийн” өнгөрөв. Би “Энэ үнэхээр боломжтой гэж үү?” гэж бодсон. Үнэхээр л энэ нь кино хальс эргэж буй мэт байлаа. Зөвхөн энэ удаад л би энэхүү бүхэлдээ бүхнийг мэдэгч, бүрэн бодит ухамсартай холбоотой юм шиг мэдрэмж төрсөн. Зөвхөн энд л би үүнтэй бүрэн нэгдмэл байсан мэт байсан. Тэгээд энэ асар уудам орон зайд бүрэн автаж, бүх зүйлээ орхиж байв. Бид хамтдаа миний амьдралыг эргэн харсан. Ямар нэгэн байдлаар зууралдаж, баг зүүж, айдсаасаа болж үйлдэж байсан ямарваа газрыг, баригдсан, эсвэл зууралдаж байсан аливаа атаа жөтөөг бүгдийг нь тодорхой харж, дараа нь уучилсан. Шүүмжлэлд ямар ч хатуу ширүүн зүйл байгаагүй. Энэ бол маш бодитой, маш илэрхий байсан. Энэ нь би амьдралынхаа туршид бүрэн туршлага хуримтлуулсан аялал хийж байгаа мэт байсан.

Баригдсан, хурцадмал эсэргүүцэлтэй байсан, шүүлт, дүр эсгэлт байсан газар бүхэн амьдралын голын эсрэг ямар нэгэн эсэргүүцэл байсныг тэр намайг хааш нь аваачихыг оролдож буй нь тодорхой байсан мэт байлаа. Ямартай ч энэ намайг хүссэн газартаа аваачиж байсан ч надад зүгээр л аялал таалагдахгүй байсан. Би бүгдийг нь тавьж явуулах үед энэ нь могойн арьс мэт надаас хуулж байгаа юм шиг санагдаж байв. Алхам бүрд асар уудам нээлт, асар их амар амгалан, баяр баясгалан, яг л аз жаргал мэт мэдрэгдэж байв. Төгсгөлд нь хүрэхэд энэ зүгээр л хязгааргүй хайрын орон зайд умбаж байгаа мэт санагдсан.

Хэдхэн секунд өнгөрсөн ч Иштар мөнхөд байгаа мэт мэдрэмжийг мэдэрчээ. Миний үзсэн явдлаас бүх халхавчийг авсан мэт санагдаж, тэр ч байтугай хянах самбар, эсвэл ээжийнхээ мөр рүү харахад тэнгэр, тэр байсан үзэсгэлэнтэй үүлс, жолоочийн царай гээд тэр үед миний мэдэрч байсан бүх зүйл тод харагдаж байв. Энэ бүхний доор энэхүү асар том гэрэл, энэхүү асар том оршихуй байгаа юм шиг санагдаж байв. Тэгээд би зүгээр л энэ бие махбоддоо байхаа больсон мэт санагдаж, харин өөрийгөө энэ бүх зүйлд, хаа сайгүй тархсан энэхүү асар том оршихуйд байгаагаа мэдэрч байсан. Тэгээд энэ бол амьдрал гэдгийг ухаарсан. Энэ эрх чөлөөний төлөв, энэ бүх хаалт, багийг барьж, зууралдахгүй байгаа байдал. Энэ л амьдралын утга учир байсан.

Иштар ослын дунд ухаан оров. Түүний ээж мөргөлтийн гол цохилтод өртсөн байлаа. Түргэн тусламжийнхан хөрөөгөөр хаалгыг тайрч байхад Иштар өөрийнхөө нэрийг санахгүй байв. Би тэргэнцэр дээр мөрөндөө бүсээр бэхлэгдсэн байхдаа хоёр төрлийн ухамсартай байсан. Бие махбоддоо байгаа гэсэн ердийн мэдрэмж байсан. Мөн надад таазнаас биеэ ширтэж байгаа мэт санагдсан ч, бас тэнгэрт, хүмүүсийн дотор, ээжийнхээ дотор өөрийгөө мэдэрч байв. Тэр даруй ээжийн маань амьсгал энэ үнэхээр хүнд амьсгалаас үүн рүү шилжиж... орхин явж байгаа төлөвт орсон. Бүгдийг нь орхиж байсан. Би түүнийг мэдэрсэн. Би түүнийг явж буйг мэдэрсэн ч үүнийг үхэл гэж тэмдэглээгүй. Түүний амьсгал гарахыг би мэдэрсэн. Би түүнийг тэр биеэсээ дээш гарч, эсвэл сарниж байгаа мэт санагдсан.

Эмнэлэгт аав нь энэ мэдээг дуулгажээ. Иштар сэтгэлээр унасан ч өргөжин тэлсэн ухамсраа хадгалан үлджээ. Би үүгээр тоглож чадаж байсан. Би үүнийг бусдаас мэдэрч байсан. Би үүнийг модноос харж байсан. Би орон зайд тайвшран буцаж чадаж байсан бөгөөд үүнийг хийх үед бие минь аз жаргал, баяр баясгалангаар бялхаж байлаа.

Ээжийгээ алдсан 13 настай хүүгийн сэтгэл зүйд гэмтэл учирсан нь илт байв. Гэхдээ үүний зэрэгцээ аз жаргал, баяр баясгалан, тэр ч байтугай эртний мэргэн ухаан, зөн совин, өндөр зөн билэг, ойлголт, илүү их өрөвдөх сэтгэл байсаар байлаа. Хүмүүс намайг хуурахаа больсон. Би тэднийг илүү гүнзгий харж чаддаг болсон. Хэрэв ээж маань нас бараагүй байсан бол би ийм хурдан буцаж очсон зарим газрууддаа хүрч чадахгүй байсан байх. Учир нь тэнд хөдөлгөгч хүч байхгүй л байсан болов уу даа. Шархны доторх шарх нь бидний олонхын хувьд адислал байдаг.

Өдрийн гэгээрүүлэх эшлэл: “Өчүүхэн хүмүүсийн дунд жижиг бодлуудын загас маш их үймээн дэгдээдэг. Далай мэт сэтгэлд урам зоригийн халимууд бараг долгио ч үүсгэдэггүй.” – Хүндэт Гэгээрсэн Их Багш Свами Шри Юктесвар Гири (цагаан хоолтон)